Bàn phím theo chuẩn QWERTY được chúng ta dùng mỗi ngày để làm việc, gõ văn bản, nhắn tin trên laptop, smartphone. Thế nhưng, chắc hẳn ít ai biết được lịch sử ra đời của bàn phím này, cũng như lý do tại sao nó không được sắp đặt là ABCDE hay một quy tắc dễ hiểu nào khác.
Máy đánh chữ đầu có bàn phím theo trật tự bảng chữ cái
Bàn phím ra đời vào cuối những năm 1860, thời khắc chiếc máy đánh chữ trước nhất được phát minh bởi Christopher Sholes, một nhà báo đồng thời cũng là thợ in, sống ở Milwaukee, Wisconsin, Mỹ.
Lúc ban đầu, các ký tự trên máy đánh chữ do Sholes sáng chế ra được xếp theo thứ tự bảng chữ cái ABCD. Những phím này được lắp đặt ở trên một thanh kim loại được liên kết với đầu in, khi người đánh máy ấn bất kỳ phím nào thì chữ sẽ được in lên trên giấy, giống như phím đàn piano vậy.
Chính bởi xếp đặt thuận theo các ký tự của bảng chữ cái, nên người ta nhanh chóng làm quen được với máy đánh chữ kiểu này để gõ văn bản, thư tín,..
Tuy nhiên có một vấn đề đã xảy ra. Khi người gõ trở nên quen tay và đẩy cao tốc độ đánh máy thì những thanh nối với các ký tự nằm gần nhau trên bàn phím trở thành vướng vào nhau, buộc họ phải dùng tay gỡ các thanh gõ ra. Thao tác này khá bất tiện, gây gián đoạn công việc, và cũng thường để lại vết nhơ trên mặt giấy.
Bàn phím QWERTY ra đời với mục đích hạn chế tốc độ gõ
Christopher Latham Sholes bên cạnh máy đánh chữ trước hết trên thế giới.
Lúc bấy giờ, James Densmore - một nhà kinh dinh làm chung với Sholes, mới yêu cầu ông nên tách rời các phím ký tự thường dùng ra xa nhau để tránh tình trạng khi gõ bị "kẹt".
Thấy ý tưởng này khá hay nên từ đó, Sholes đã tạo ra một chuẩn bàn phím mới đặt tên "QWERTY" nhằm mục đích trải rộng những chữ cái thường được dùng. Bên cạnh đó, ông cũng muốn sắp đặt bàn phím theo một cách tình cờ, không theo quy tắc nào, nhằm mục đích khiến người gõ phải chậm lại. Logic ở đây là khi gõ chậm lại, tỷ lệ gặp lỗi cũng sẽ thấp hơn.
Theo thời gian, bàn phím QWERTY đã dần trở thành thông dụng hơn hẳn các chuẩn bàn phím khác như DVORAK, MALTRON hay QWERTZ. Tuy nhiên, hiệu quả của việc sắp đặt lại ký tự lên tốc độ gõ như thế nào vẫn còn là vấn đề gây tranh biện suốt nhiều thập kỷ. Đặc biệt là với công nghệ bàn phím như giờ, sẽ chẳng có vấn đề gì khi bạn gõ các phím cạnh nhau, và ngay cả có sắp đặt thế nào thì người dùng vẫn có thể gõ nhanh các phím sau khi đã quen tay.
Cũng có một số giả thuyết khác về sự ra đời của bàn phím này. Trong đó, một số quan điểm cho rằng cách sắp xếp dạng ABCD gây ra nhiều phiền phức trong việc giải mã những đoạn mã Morse. Vì thế, bàn phím QWERTY được tạo ra để giải quyết vấn đề nêu trên.
Nguyễn Nguyễn